De kloof tussen de gaming en zorgsectoren overbruggen

Tom LanghorstMIC Vlaanderen praat met Tom Langhorst, serious gaming expert verbonden aan Fontys Hogeschool voor ICT in Eindhoven, over de mogelijke rol van serious games in de zorgsector, en wat er nodig is om de deze discipline in Vlaanderen te stimuleren.

Je hebt expertise in serious games, vertel ons eens… Wat is je achtergrond? Hoe ben je in het vak geraakt?

Inderdaad, ik hou me bezig met serious games, of applied games wat de meer gangbare term vandaag is. Momenteel werk ik als docent en onderzoeker aan Fontys Hogeschool voor ICT in Eindhoven, in het department Game Design & Technology. Ik ben eigenlijk onrechtstreeks in het vak terechtgekomen, via de muziek. Ik heb een achtergrond in toegepaste muziekcompositie en heb destijds enkele jaren met Philips Healthcare samengewerkt aan een oplossing om kinderen rustig te houden tijdens een MRI-scan. Dat concept was opgebouwd rond verschillende componenten zoals een buddy (een knuffel), de inkleding van de MRI-kamer en muziek. Het effect was erg geslaagd, te vergelijken met een kalmerend medicijn, en het won ook een belangrijke ontwerpprijs (Dutch Design Award 2006) . Dat project was voor mij de prikkel om me verder te verdiepen in de rol die content – in de plaats van hardware of medicijnen – kan spelen in de gezondheidszorg.

Als audiotechneut was ik ook betrokken in een project van Janssen-Cilag om een soort psychosesimulator te bouwen. Het doel daarvan was mensen een beter begrip te geven van wat het is om te leven met schizofrenie (Paved with Fear). Die multimedia-installatie reisde enkele jaren over de hele wereld in een vrachtwagen en won ook verschillende ontwerpprijzen.

Uit die samenwerking met de farmasector kwam ik uiteindelijk terecht bij Fontys om onderzoek te doen naar hoe games kunnen helpen bij het optimaliseren van het gebruik van medicijnen. We weten bijvoorbeeld dat 40% van alle medicatie vandaag niet optimaal gebeurt. Er zijn dus enorme kansen om de kwaliteit van de gezondheidszorg te verbeteren als we erin slagen om de bestaande medicaties beter toe te passen.

De centrale vraag is: hoe kunnen we met games het gedrag van patiënten veranderen en mensen vaardigheden geven voor hun gebruik van medicijnen? Je kunt natuurlijk een bijsluiter of handleiding meegeven, maar een game biedt meer mogelijkheden. Zo hebben we dan samen met Janssen-Cilag de eerste applied games ontwikkeld voor ADHD. De eerste prototypes zijn ontwikkeld door onze studenten en van daaruit is Janssen verder gegaan met een gamingbedrijf.

Wat zijn de belangrijkste uitdagingen bij het invoeren van applied games in de gezondheidszorg?

Er heerst een nogal grote kloof tussen de leefwereld van game-ontwikkelaars en zorgverleners, al is die wel te overbruggen. Game-ontwikkelaars vertrekken typisch vanuit hun standpunt, ze ontwikkelen spelletjes die zij leuk zouden vinden. Maar de vraag uit de gezondheidszorg is: houdt je oplossing steek? Bied je een geldige oplossing voor een duidelijk probleem, haal je een specifieke doelstelling? Daarom onze leuze, “stop making games and start creating solutions”. Je moet de eindgebruiker voor ogen houden, user-centered design toepassen dus. En je moet testen of de oplossing wel degelijk de doelstellingen haalt. Dat alles vergt een zekere professionalisering.

Financiering is een ander belangrijk thema. In Nederland zit de financiering bij de zorgverzekeraars. Sinds die een particulier statuut hebben, streven ze naar efficiëntie. Zij zijn dus zeker geïnteresseerd in middelen die de kwaliteit en de efficiëntie in de gezondheidszorg verbeteren. In de kinesitherapie bijvoorbeeld zijn er nog veel kansen om technologie toe te passen, een beetje gelijkaardig met hoe mensen muziek leren. Mensen die thuis oefenen, of het nu revalidatie-oefeningen zijn of muziek, zeggen allemaal wanneer ze terug in de les zitten “Thuis ging het beter”, maar was dat wel zo? Het probleem is dat er thuis geen reflectie is. Met de bewegingsdetectie van een toestel zoals de Microsoft Kinect kun je dat echter wel bereiken.

Kinect

Bewegingsdetectie is één aspect, een ander is het gebruik van principes uit gaming om de intrinsieke motivatie te stimuleren. Als je je inleeft in een spel, verhoogt je dopaminegehalte en kan je pijngrens verlegd worden. Op dezelfde manier dat Vincent Kompany in de voetbalmatch tegen Servië terug het veld opliep met een gebroken neus, kun je patiënten stimuleren om hun oefeningen langer en intenser uit te voeren. De oefeningen die patiënten met brandwonden bijvoorbeeld moeten doen, kunnen heel pijnlijk zijn. Ze zijn echter essentieel voor de flexibiliteit van de huid. Een spel kan de patiënt die pijn beter doen tolereren.

Geavanceerde data analyse en Big Data zijn ook interessante thema’s. Bij de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) loopt een project waar patiënten die extreme woedeaanvallen vertonen, geholpen worden door een armbandje dat een woedeaanval tot 90 minuten op voorhand kan voorspellen. Dat armbandje heeft sensoren die onder andere de hartslag en temperatuur meten en aan de hand van bepaalde analyses een voorspelling maakt. Kun je dat soort gegevens gebruiken en integreren in een game, dat bijvoorbeeld op het juiste moment en op de juiste manier een aanval van agressie vermijdt?

In dit laatste voorbeeld beperken we ons nog tot het gebruik van data die de sensoren genereren. Als we daarnaast in de game externe data bronnen en analyses gebruiken, bijvoorbeeld om de game te personificeren, dan praten we over Big Data. In hoeverre zou je bijvoordbeeld gegevens uit sociale media kunnen gebruiken om een begeleidingstraject te personaliseren?

Is er veel verschil tussen Vlaanderen en Nederland in de toepassing van games in de zorgsector?

Ook al zie je in Vlaanderen allerhande initiatieven, Nederland staat toch een pak verder. Het obstakel hier is de financiering: de prikkels om dit soort innovatie te stimuleren zijn hier simpelweg minder aanwezig. Nochtans hebben we hier ook te maken met de belangrijkste langetermijntrends zoals de vergrijzing en de nood aan efficiëntie. Dus het zal ook in Vlaanderen wel gebeuren. Iedereen begrijpt de voordelen wel van applied games, maar de toepassingen zijn er nog niet, waardoor de economische voordelen nog niet zichtbaar zijn. Er is wel degelijk een gamingsector in Vlaanderen, maar de link met de zorgsector is nog onvoldoende gemaakt.

Met MIC Vlaanderen willen we dat stimuleren. Eén initiatief bijvoorbeeld is dat we voor een Vlaamse aanwezigheid gezorgd hebben op de Games4Health conferentie in Amsterdam.

gamesforhealth

Dat is zowat de belangrijkste ontmoetingsplek in Europa voor gaming en gezondheidszorg en ook de politiek krijgt er het woord. We leveren er twee sprekers en een aantal Vlaamse start-ups mogen zichzelf op het podium voorstellen aan een internationaal publiek. Daarnaast organiseren we seminaries in Vlaanderen om de juiste competenties aan te moedigen, bijvoorbeeld rond user-centered design.

Maar als we de industrie in gang willen zetten, moeten we uiteindelijk ook samenwerken met farmabedrijven, de verzekeringssector, de overheid en zorgverleners. Een onafhankelijke game-ontwikkelaar heeft de middelen niet om een klinisch gevalideerd product te ontwikkelen. Het is nu al zeker dat het traject van een klinische validering in samenwerking met de zorgsector moet gebeuren.

Heb je enkele tips voor start-ups?

Mijn centrale motto is: vertrek bij de gebruiker, dus pas user-centered design toe. Ten tweede, denk na over de benodigde stappen om je oplossing gevalideerd te krijgen in de gezondheidszorg: hoe ga je dat traject aanpakken? Ten derde, zoek hulp bij dat traject in de vorm van samenwerking met de juiste partners. Je moet een netwerk opbouwen van belanghebbenden. Kijk verder dan de eerste de beste dokter of het ziekenhuis bij je in de buurt. Het is veel breder dan dat. Breng de belanghebbenden in kaart en bouw je netwerk op en je zult merken dat er veel enthousiasme en ondersteuning aanwezig is.

Geplaatst op 25 juni 2013, in Interview en getagd als , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. Een reactie plaatsen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: